Realizacja wymagań normy ISO 9001 w zakresie zarządzania narzędziami pomiarowymi dzięki aplikacji NEOGAGE – część 2: etykietowanie narzędzi pomiarowych

Witam,

W drugiej części cyklu poświęconego realizacji wymagań normy ISO 9001 w obszarze nadzorowania narzędzi pomiarowych na przykładzie aplikacji NEOGAGE zajmiemy się kwestiami etykietowania narzędzi.

  1. Identyfikacja statusu i przeznaczenia

Oba wydania normy ISO 9001 w podobny sposób narzucają obowiązek znakowania narzędzi mówiąc, iż wyposażenie pomiarowe stosowane do zapewnienia jakości powinno mieć identyfikację w celu określenia statusu wzorcowania. Praktyczne podejście, które zalecam przyjąć, to taki system identyfikacji, który w najprostszy i najbardziej czytelny sposób będzie komunikował użytkownikowi czy i do czego może użyć danego narzędzia. Nic nie działa lepiej niż zakodowane podświadomie znaczenie kolorów – zielony: OK/ TAK, czerwony: NOK/ NIE i zamiast wymyślać skomplikowane metody kodowania, polecam wykorzystać zalety tego rozwiązania. Zasada jest prosta: nawet wstępnie tylko przeszkolony pracownik po wzięciu urządzenia do ręki ma wiedzieć czy może go użyć.

Zawartość etykiety musi zatem wskazać po pierwsze czy przyrząd nadaje się do zamierzonego użycia, po drugie – określić datę ważności ostatniego badania. W najprostszej zatem (i bardzo praktycznej) formie etykieta może mieć postać okręgu określonego koloru z datą ważności:

etykiety kalibracyjne przyrządy pomiarowe
     Unikajmy wypełniania etykiet w sposób nietrwały…

Rozwiązanie takie daje jasny komunikat. Przykład powyżej idealny jednak nie jest, gdyż znakowanie flamastrem może okazać się nietrwałe. Jeśli zatem decydujemy się na etykiety tego typu, zalecam trwałe wskazywanie roku i miesiąca upływu ważności badania dziurkaczem.

Największą zaletą etykiet „z zegarkiem” jest na pewno ich niewielki rozmiar. Niestety równocześnie uniemożliwia on naniesienie na etykiecie numeru identyfikacyjnego, co często prowadzi do konieczności stosowania 2 etykiet: jednej z datą, drugiej z numerem urządzenia…

Etykiety drukowane z aplikacji NEOGAGE w podstawowej wersji zawierają numer identyfikacyjny urządzenia, datę ważności badania oraz kod dwuwymiarowy QR, pozwalający na wyświetlanie karty przyrządu lub ostatniego dokumentu po zeskanowaniu smartfonem lub czytnikiem. Dzięki zastosowaniu wzmacnianych taśm z mocnym klejem są wyjątkowo trwałe, a dostępne kombinacje koloru tła i nadruku umożliwiają wykorzystanie ich także jako nośnika informacji o możliwości czy obszarze stosowania.

Etykieta neogage
Unikalną funkcją aplikacji NEOGAGE jest stosowanie etykiet z kodem QR

Istotnym jest, aby wprowadzić jasne oznaczenie odnośnie przyrządów, które znajdują się w naszej firmie i są używane do zadań innych niż pomiary jakościowe. Mogą być to na przykład narzędzia z warsztatu lub wykorzystywane na magazynie. Pamiętajmy, że jeśli taki przyrząd pozostawiony na produkcji wpadnie w ręce audytora, może on również poprosić nas o udokumentowanie jego historii i zdolności pomiarowej… Zalecam, aby narzędzia „niejakościowe” oznaczyć etykietami w kolejnym kolorze, tak aby użytkownik wiedział, że nie mogą one być użyte w tym obszarze zastosowań. Podobnie zresztą ma się sprawa z wszelkimi narzędziami pomocniczymi, uchwytami, „suportami” i innymi wynalazkami występującymi w sąsiedztwie narzędzi pomiarowych stosowanych w zapewnieniu jakości czy nawet w laboratorium pomiarowym. Dopóki nie są one elementem układu pomiarowego (a więc mówiąc najprościej ich charakterystyki nie wpływają na wynik pomiaru, np. uchwyt do mikrometru, płytki wzorcowe niskiej klasy służące jedynie bazowaniu detalu…), nie muszą one być wzorcowane i sprawdzane, niemniej powinny być identyfikowalne i oznaczone we właściwy sposób. Stosowane są etykiety z opisem w stylu: „Nie podlega wzorcowaniu”, „Przyrząd pomocniczy” itp.

UWAGA: Częstym błędem jest traktowanie kolumny pomiarowej (np. z podstawą granitową) do czujnika jako przyrząd pomocniczy. Podstawa taka jednak tworzy wraz z czujnikiem układ pomiarowy, i zarówno odchyłka od płaskości stolika, jak i prostopadłość kolumny względem podstawy mogą wpływać na wynik pomiaru.

 

2. Identyfikacja narzędzia

Drugim rodzajem informacji, jaką powinien oznaczony być każdy biorący udział w zapewnieniu jakości przyrząd jest niepowtarzalny numer. Tylko dzięki skutecznemu, „zerojedynkowemu” systemowi zapewnimy powiązanie urządzenia ze świadectwem wzorcowania. Większość narzędzi przyzwoitej jakości jest fabrycznie znakowana numerem seryjnym. Od przybytku głowa jednak nie boli, i mimo powyższego zalecam wprowadzenie podwójnego oznaczania narzędzi pomiarowych. Własny (niezależny od numerów producenta) system kodowania pozwala:

  • zidentyfikować przyrząd na wypadek zatarcia drugiego oznaczenia
  • łatwo rozpoznać do kogo należy lub skąd pochodzi dane narzędzie
  • zachować właściwe powiązanie ze świadectwem na wypadek zdublowania numerów seryjnych (jakkolwiek mało prawdopodobne się to wydaje)

Co kraj to obyczaj, i w kwestii tworzenia systemu znakowania mamy pole do wykazania się kreatywnością. Najczęściej stosowane oznaczenia odwołują się do przynależności albo (i) rodzaju narzędzia. Można zatem w naszym kodzie zawrzeć:

  • Oznaczenie wydziału, z którego przyrząd pochodzi (LAB – laboratorium, PROD – produkcja, W13 – oznaczenie danego wydziału)
  • Wskazanie użytkownika, jeżeli narzędzia przypisane są do konkretnego pracownika (tu najlepiej sprawdzą się inicjały)
  • Rodzaj narzędzia pomiarowego według grupy (suwmiarkowe – SUW, SU, S; mikrometryczne – MIK, MI, M, itd.)
  • Przeznaczenie, obszar stosowania – zamiast na etykiecie z datą kalibracji

Efektem może być etykieta jak niżej, która informuje osobę wtajemniczoną, że:

  • Przyrząd pochodzi z laboratorium (litera L)
  • Należy do grupy mikrometrycznych (kod MI)
  • Posiada numer 003 w grupie.
    znakowanie narzędzi pomiarowych

Na etykiecie powyżej widzimy również dodatkową etykietę NA, która wskazuje ograniczenie jego użycia do pewnego obszaru zastosowań, w tym przypadku do wzorcowań metodami niekredytowanymi.

W zależności jaki podział będzie najskuteczniejszy, możemy utworzyć własną kombinację oznaczeń na przykładzie powyższych punktów. Opracujmy tabelę wyjaśniającą system znakowania i umieśćmy ją w naszej procedurze zarządzania wyposażeniem pomiarowym. Warto poświęcić nieco pracy, aby opracować system, który będzie pomocą, a nie przeszkodą w codziennym użytkowaniu. Unikajmy zbyt długich oznaczeń, pilnujmy, aby ta sama litera nie oznaczała 2 różnych parametrów…

Aplikacja NEOGAGE została przystosowana do wsparcia podwójnego systemu oznaczania przyrządów i wymaga od nas podania dwóch wartości w ramach promowania przez autorów dobrej praktyki na każdym etapie zarządzania narzędziami pomiarowymi.

Zarządzanie sprzętem pomiarowym
Aplikacja NEOGAGE została przystosowana do stosowania podwójnego oznaczania narzędzi pomiarowych

UWAGA: Zwracam uwagę, że w całym tekście rozmawiamy tylko i wyłącznie o etykietach, jako znakowaniu możliwym do usunięcia. Po pierwsze – etykiety podlegają zużyciu bądź są wymieniane w ramach realizacji procesu potwierdzenia metrologicznego. Po drugie – trwałe znakowanie, na przykład graweratorem powoduje utratę gwarancji! Niestety takie trwałe nanoszenie numerów identyfikacyjnych jest często stosowaną praktyką. Pozostańmy przy trwałym oznakowaniu, jakie w postaci numeru seryjnego zostało nadane fabrycznie. Jeśli takiego oznaczenia nie ma (najczęściej tanie chińskie narzędzia), pozostaje nam mocna etykieta, albo liczymy się z naprawą bądź wymianą poza gwarancją, co nota bene w przypadku narzędzi tej klasy i tak pewnie będzie konieczne.

Dodaj komentarz