Mikrometry zewnętrzne według normy DIN 863. Aktualizacja normy DIN 863-1.

Cześć. Jakiś czas temu porządkowaliśmy kwestię norm i wymagań dotyczących przyrządów suwmiarkowych, w związku z wycofaniem normy DIN 862 oraz aktualizacją ISO 13385. Tym razem zajmiemy się urządzeniami mikrometrycznymi, które opisuje rodzina norm DIN 863, a którą to chciałbym przywołać w świetle najnowszego jej wydania:DIN 863-1:2017-02 Geometrical product specifications (GPS) – Micrometers – Part 1: Micrometers for external measurements; maximum permissible errors.


DIN 863-1

Rodzina norm DIN 863, której przedmiotem są narzędzia pomiarowe mikrometryczne, składa się z 4 części:

  • DIN 863-1, ostatnie wydanie 2017-02, tłumaczenie tytułu: Specyfikacje Geometrii Wyrobu (GPS) – Mikrometry. Część 1: Mikrometry do pomiarów zewnętrznych. Dopuszczalne błędy graniczne.
  • DIN 863-2, ostatnie wydanie 1999-04, tłumaczenie tytułu: Mikrometry – część 2: Głowice i głębokościomierze mikrometryczne; założenia, wymagania, sprawdzanie.
  • DIN 863-3, ostatnie wydanie 1999-04, tłumaczenie tytułu: Mikrometry do pomiarów zewnętrznych w wykonaniu specjalnym. Charakterystyki, wymagania, sprawdzanie.
  • DIN 863-4, ostatnie wydanie 1999-04, tłumaczenie tytułu: Mikrometry – część 4: Mikrometry do pomiarów wewnętrznych; założenia, wymagania, sprawdzanie.

Jak więc widzicie, póki co tylko pierwsza z części doczekała się aktualizacji do standardu GPS i wprowadzenia nowych oznaczeń błędów w postaci MPE. Moim zdaniem dobrze, że kolejne po suwmiarkach systematyzacji doczekały się mikrometry, właśnie z uwagi na różne oznaczenia charakterystyk i błędów, którymi opisane są narzędzia mikrometryczne.

Przyjrzyjmy się jednak bliżej nowemu wydaniu DIN 863-1, a zobaczymy zwiastun nadchodzących dalszych zmian. I tak część pierwsza będzie (już jest) jedynie źródłem wymagań w postaci tabeli dopuszczalnych błędów, jako że część konstrukcyjną pokrywa ISO 3611:2010 Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Przyrządy pomiarowe: Mikrometry zewnętrzne — Charakterystyki konstrukcyjne i metrologiczne.

W związku z powyższym, mamy do czynienia z mikrometrami aktualnie z taką sytuacją, jaka do niedawna miała miejsce w odniesieniu do suwmiarek: osobna norma konstrukcyjna i osobna będąca źródłem wymagań. W przypadku suwmiarek skończyło się na jedynym dokumencie i nie widzę powodu, żeby w tym przypadku było inaczej…

Norma zapowiada wprowadzenie kolejnych części do rodziny DIN 863:

  • część 5 – wykonanie i wymagania dotyczące głębokościomierzy mikrometrycznych (co ciekawe część 2 nie zostaje wycofana)
  • część 6 – wzorce nastawcze do mikrometrów zewnętrznych

Charakterystyki metrologiczne

Nowe wydanie DIN 863-1 wprowadza tabelę z tolerancjami dla 3 najważniejszych charakterystyk. Chcąc jednak mieć pełen obraz sytuacji sama DIN 863-1 okazuje się niewystarczająca, gdyż po opis charakterystyk musimy udać się do ISO 3611. Mamy więc tolerowane 3 parametry:

  • MPEJ – błąd wskazania przy pełnym styku powierzchni pomiarowych
  • MPEE – błąd wskazania przy częściowym styku powierzchni pomiarowych, mający wykazać wpływ zaburzeń geometrii, kiedyś sprawdzanych jako odrębne parametry (odchyłka od równoległości powierzchni pomiarowych, odchyłki od płaskości)
  • MPL – nacisk pomiarowy (między 5 a 10 N)

Dodatkowo w ISO 3611 zdefiniowano także MPER będący błędem powtarzalności.

Zanosi się więc na zrozumiałe w tym przypadku uproszczenie, które przecież sprawdziło się choćby w przypadku suwmiarek (pomiary w 2 pozycjach względem osi liniału w celu wyznaczenia odchyłki od równoległości zamiast osobnego jej wyznaczania). Wygląda na to, że szkiełka i prążki przy wzorcowaniu mikrometrów odejdą niebawem w niepamięć…

Poniżej opracowana tabela z dopuszczalnymi błędami wskazań. Pamiętajcie, że więcej przydatnych wyciągów z norm znajdziecie na stronie https://metrica.com.pl/tolerancje-i-wymagania/

Dopuszczalne błędy wskazań przyrządów mikrometrycznych według DIN 863-1:2017
Dopuszczalne błędy wskazań przyrządów mikrometrycznych wg DIN 863-1:2017

Powyższe błędy odnoszą się oczywiście do mikrometrów zewnętrznych z powierzchniami pomiarowymi płaskimi, o których mówi norma ISO 3611. Wszystkie inne rodzaje opisane w kolejnych normach DIN 863 są aktualnie opisane starymi skrótami i nazewnictwem, przez co należy podchodzić do nich z rezerwą – aktualizacja już niebawem, o czym na pewno będę informował.

Dodaj komentarz