Normy narzędzia pomiarowe, metrologia, pomiary
Praca metrologa opiera się na znajomości i umiejętności stosowania przepisów i wytycznych zawartych w różnych dokumentach. Jednymi z najważniejszych są techniczne normy.
- Odnośniki przy dokumentach darmowych prowadzą do pobrania dokumentu.
- Odnośniki przy normach prowadzą do artykułu na blogu powiązanym z treścią normy.
- Wymagania w formie tabel z norm dostępne są pod adresem: www.metrica.com.pl
| Przyrząd pomiarowy | Metoda wzorcowania VDI/VDE/DGQ | Norma ISO / DIN | ASME (USA) | JIS (JP) | BS (UK) | GUM |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Czujnik analogowy tarczowy (≤ 0,001 mm) | 2618-11.2 | ISO 463 | – | B 7503 | – | I 51 11/96 |
| Czujnik analogowy tarczowy (≥ 0,01 mm) | 2618-11.1 | ISO 463 / DIN 878 | B89.1.10M | B 7503 | BS 907 | I 53 11/96 |
| Czujnik cyfrowy (elektroniczny) | 2618 Blatt 11.4 | ISO 13102 | – | – | – | – |
| Czujnik przemieszczenia (indukcyjny) | 2618 Blatt 14.1 | DIN 32876-1 | – | – | – | – |
| Czujnik z uchylnym trzpieniem | 2618-11.3 | ISO 9493 / DIN 2270 | B89.3.7 | B 7533 | BS 2795 | I 52 11/96 |
| Głębokościomierz mikrometryczny | 2618-10.5 | DIN 863-2 | – | – | – | I 62 12/96 |
| Głębokościomierz suwmiarkowy | 2618-9.2 | ISO 13385-2 | – | B 7544 | – | I 20 6/96 |
| Głowica mikrometryczna | 2618-10.4 | DIN 863-2 | B89.1.13 | B 7502 | BS 1734 | – |
| Kątomierz uniwersalny | 2618 Blatt 7.2 | – | – | – | – | I 129 23/95 |
| Kątownik 90° stalowy | 2618 Blatt 7.1 | DIN 875-1 | B89.3.1 | B 7513 | – | I 156 27/95 |
| Liniał krawędziowy | 2618 Blatt 19 | DIN 874-1 | – | – | – | P 143 25/95 |
| Mikrometr wewnętrzny 2-punktowy | 2618-10.7 | DIN 863-4 | – | B 7544 | BS 959 | I 63 12/96 |
| Mikrometr z wbudowanym czujnikiem | 2618-10.3 | DIN 863-3 | – | B 7502 | – | I 61 12/96 |
| Mikrometr zewnętrzny | 2618-10.1 | ISO 3611 / DIN 863-1 | B89.1.13 | B 7502 | BS 870 | I 64 12/96 |
| Mikroskop pomiarowy | VDI/VDE 2617-6.1 | ISO 10360-7 | – | B 7153 | – | I 129 22/96 |
| Pierścień wzorcowy ustawczy | 2618-4.1 +1 | DIN 2250-1 | B89.1.6 | B 7515 | BS 4064 | – |
| Płyta pomiarowa granitowa | 2618-6.2 | ISO 8512-1 / DIN 876-1 | GGG-P-463 | – | BS 817 | I 36 7/96 |
| Płyta pomiarowa żeliwna | 2618-6.2 | DIN 876-2 | – | – | BS 817 | I 36 7/96 |
| Płytki wzorcowe | 2618-3.1 | ISO 3650 | B89.1.9 | B 7506 | BS 4311-1 | I 165 30/95 |
| Projektor pomiarowy | VDI/VDE 2617-6.1 | ISO 10360-7 | – | B 7184 | – | I 124 21/96 |
| Przymiar sztywny (stalowy) | – | DIN 866 +1 | GGG-R-791G | B 7516 | BS 4372 | I 193 1/96 |
| Przymiar wstęgowy (zwijany) | – | Dyrektywa MID | B89.1.7 | B 7512 | – | I 140 25/95 |
| Sprawdzian tłoczkowy gładki | 2618-4.1 | ISO 1938-1 / DIN 2245 | – | B 7451 | BS 969 | – |
| Sprawdziany gwintowe | 2618 Bl. 4.8 / 4.9 | ISO 1502 – metryczne ISO 228 – Whitwortha | B1.1 – zunifikowane B1.20 – NPT | – | – | – |
| Suwmiarka uniwersalna | 2618 Blatt 8 | ISO 13385-1 | B89.1.14 | B 7507 | BS 887 | I 19 6/96 |
| Średnicówka mikrometr. 3-punktowa | 2618-10.8 | DIN 863-4 | – | B 7544 | – | – |
| Wałeczki pomiarowe | 2618-4.2 | DIN 2269 | B89.1.5 | B 4009 | – | I 43 9/96 |
| Wysokościomierz suwmiarkowy | 2618-9.3 | ISO 13225 | – | B 7517 | BS 1643 | I 21 6/96 |
| Wzorzec chropowatości | DKD-R 4-2 | ISO 5436-1 | B46.1 | B 0659-1 | BS 1134 | I 69 13/96 |
Akty prawne i dyrektywy:
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach.
Prawna kontrola metrologiczna.
Dyrektywa o przyrządach pomiarowych MID (Measuring Instruments Directive) – Dyrektywa 2004/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie przyrządów pomiarowych
Normy ogólne
PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02. Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących.
PN-EN ISO/IEC 17000:2020-12. Ocena zgodności — Terminologia i ogólne zasady
PN-EN ISO 1:201612. Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Normalna temperatura odniesienia dla specyfikacji właściwości geometrycznych i wymiarowych
PN-EN ISO 14253-3:2011. Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) – Kontrola wyrobów i sprzętu pomiarowego za pomocą pomiarów – Część 3: Wytyczne uzgadniania orzeczeń dotyczących niepewności.
PN-EN ISO 286-1:2011. Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Układ kodowania ISO tolerancji wymiarów liniowych — Część 1: Podstawy tolerancji, odchyłek i pasowań
PN-EN 22768-1:1999. Tolerancje ogólne – Tolerancje wymiarów liniowych i kątowych bez indywidualnych oznaczeń tolerancji.
PN-EN 22768-2:1999. Tolerancje ogólne – Tolerancje geometryczne elementów bez indywidualnych oznaczeń tolerancji.
Normy narzędzia pomiarowe:
PN-EN ISO 3650:2000. Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Wzorce długości — Płytki wzorcowe.
PN-EN ISO 13385-2:2020-10. Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Sprzęt pomiarowy do wymiarów — Część 2: Charakterystyki konstrukcyjne i metrologiczne głębokościomierzy suwmiarkowych.
NOWE! PN-EN ISO 3611:2023 Geometrical product specifications (GPS) — Dimensional measuring equipment — Design and metrological characteristics of micrometers for external measurements (Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — Przyrządy pomiarowe: Mikrometry zewnętrzne — Charakterystyki konstrukcyjne i metrologiczne)
Głowice i głębokościomierze mikrometryczne: DIN 863-2:1999. Verification of geometrical parameters – Micrometers – Part 2: Micrometer callipers heads, Depth micrometer; concepts, requirements, testing
Mikrometry specjalne: DIN 863-3:1999. Verification of geometrical parameters – Micrometers – Part 3: Special design micrometer callipers for external measurement; characteristics, requirements, testing
PN-ISO 8512-1. Płyty pomiarowe – Płyty żeliwne.
DIN 876-2. Surface plates. Cast iron surface plates Requirements and testing
PN-ISO 8512-2. Płyty pomiarowe – Płyty granitowe.
DIN 876 –Natural hard rock surface plates Requirements and testing
Kątowniki dwuramienne stalowe: DIN 875-1. Geometrical Product Specifications (GPS) – Squares 90° – Part 1: Steel squares 90°.
Przymiary sztywne: DIN 866:2006-12. Geometrical product specifications (GPS) – Graduated rules, rules for manufacturing purposes – Design, requirements
Poziomnice – DIN 877. Inclination measuring instruments (levels)
Czujniki tarczowe mechaniczne – DIN 878:2018. Geometrical product specifications (GPS) – Mechanical dial gauges – Limits for measurement errors
Komparatory czujnikowe – DIN 879-1. Precision dial indicators Part 1: Analogue indicators
Sprawdziany tłoczkowe gładkie -DIN 2245-1. Geometrical product specifications (GPS) –Limit plug gauges – Part 1: For holes from 1 mm up to 40 mm nominal diameter
Sprawdziany pierścieniowe gładkie – DIN 2250. Geometrical product specifications (GPS) – GO ring gauges and setting ring gauges – Part 1: From 1 mm up to 315 mm nominal diameter
Szczelinomierze – DIN 2275. Feeler gauges
Wałeczki wzorcowe – DIN 2269. Verification of geometrical parameters – Cylindrical measuring pin
Polityki i przewodniki:
Polityki i przewodniki dla laboratoriów dostępne są na stronie PCA.